Chuẩn bị hậu cần cho chuyến đi bộ xuyên Việt là lên kế hoạch tuyến đường, mùa đi, chỗ ngủ, đồ ăn uống, chăm sóc bàn chân, giấy tờ và người hỗ trợ cho một hành trình kéo dài nhiều tuần, thường hai đến ba tháng tuỳ quãng đường và sức đi mỗi ngày. Phần khó nhất không nằm ở một ngày đi bộ, mà ở việc giữ cho ngày thứ ba mươi vẫn đi được như ngày thứ nhất. Người đi bộ cần một "đội hậu phương", dù chỉ là một người thân theo dõi qua điện thoại.
Quãng đường và tuyến đi
Không có một "tuyến xuyên Việt" duy nhất. Để hình dung, đường sắt Thống Nhất từ Hà Nội tới TP Hồ Chí Minh dài khoảng 1.726 km. Người đi bộ từ cực Bắc (vùng Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang) tới cực Nam (Mũi Cà Mau, tỉnh Cà Mau) sẽ đi xa hơn nhiều. Cách chọn tuyến ảnh hưởng tới mọi khâu hậu cần còn lại.
| Kiểu tuyến | Ưu điểm | Lưu ý |
|---|---|---|
| Bám quốc lộ 1 | Nhiều chỗ ăn, chỗ ngủ, dễ tiếp tế | Xe tải, xe khách đông, tiếng ồn, khói bụi, nguy hiểm giao thông |
| Đường ven biển | Cảnh đẹp, nhiều đoạn ít xe hơn | Có đoạn chưa liền mạch, nắng gió mạnh |
| Đường Hồ Chí Minh nhánh phía tây | Ít xe hơn quốc lộ 1, qua vùng núi, rừng | Nhiều đoạn vắng, khoảng cách giữa chỗ nghỉ xa, dốc dài |
| Kết hợp đường nhỏ, đường làng | An toàn hơn, gần đời sống địa phương | Khó lên kế hoạch, cần bản đồ kỹ |
Nhiều người đi bộ đường dài chọn cách kết hợp: tránh quốc lộ đông xe khi có đường song song, chỉ quay lại đường lớn khi cần qua sông, qua đèo hay đi vào thành phố. Đi trên quốc lộ thì đi trên vỉa hè, lề đường; chỗ không có vỉa hè thì đi sát mép đường như luật giao thông quy định, luôn để ý xe phía sau và mặc áo phản quang. Đi bộ ban đêm trên đường lớn là điều nên tránh.
Mùa đi: tránh bão miền Trung
Việt Nam dài, khí hậu mỗi miền mỗi khác, nên một chuyến đi vài tháng gần như chắc chắn gặp nhiều kiểu thời tiết:
- Miền Bắc: mùa đông lạnh và ẩm, có rét đậm ở vùng núi; mùa hè nóng, mưa nhiều.
- Miền Trung: mùa mưa bão thường tập trung khoảng tháng Chín tới tháng Mười Một, có lũ lớn; mùa hè có gió phơn tây nam khô nóng ở Bắc Trung Bộ.
- Miền Nam: mùa khô khoảng tháng Mười Hai tới tháng Tư, mùa mưa khoảng tháng Năm tới tháng Mười Một.
Không có mùa nào hoàn hảo cho cả nước. Nhiều người chọn xuất phát từ Bắc vào cuối đông hoặc đầu xuân, đi qua miền Trung trước mùa nắng gắt và qua miền Nam khi vẫn còn mùa khô. Dù chọn mùa nào, hãy theo dõi bản tin của Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia, và sẵn sàng dừng lại vài ngày khi có bão, lũ.
Lịch đi và nhịp nghỉ
Người khoẻ quen đi bộ có thể đi 25–35 km mỗi ngày trên đường bằng. Nhưng tính trung bình cho cả chuyến thì phải trừ ngày nghỉ, ngày mưa, ngày đau chân, ngày đi đèo. Một kế hoạch thực tế thường có:
- Tuần đầu đi ít hơn sức mình, để chân và lưng quen tải.
- Cứ khoảng năm đến bảy ngày đi thì có một ngày nghỉ hẳn, giặt giũ, sửa đồ, ngủ bù.
- Các chặng dài và chặng đèo đặt vào những ngày chân còn khoẻ.
- Thêm vài ngày "đệm" vào tổng lịch để không bị dồn khi gặp thời tiết xấu.
Kế hoạch tốt là kế hoạch có chỗ để sai. Người lên lịch sát từng ngày thường phải ép mình đi khi cơ thể đang báo nghỉ.
Ba lô: mang ít mà đủ
Ba lô nhẹ là ưu tiên số một. Nhiều người đi bộ đường dài cố giữ ba lô khoảng một phần mười cân nặng cơ thể hoặc ít hơn, khi không phải mang lều và bếp.
Danh mục gợi ý
- Chân: hai đôi giày đã đi quen (một đôi chính, một đôi dép hoặc giày nhẹ), ba đôi tất, băng dán chống phồng.
- Quần áo: hai bộ đồ đi đường nhanh khô, một áo ấm mỏng, áo mưa trùm cả ba lô, mũ rộng vành.
- An toàn: áo phản quang, đèn đầu, còi, túi sơ cứu cơ bản.
- Điện tử: điện thoại, sạc dự phòng, cáp, bản đồ tải sẵn để dùng khi mất sóng.
- Giấy tờ: căn cước, thẻ bảo hiểm y tế, một ít tiền mặt chia nhiều chỗ, bản chụp giấy tờ lưu trên điện thoại.
- Nước: hai bình, tổng khoảng 1,5–2 lít, nhiều hơn khi qua đoạn vắng.
Mỗi tuần nên xem lại ba lô một lần: thứ gì cả tuần không dùng thì gửi về nhà hoặc bỏ lại.
Ăn, uống và ngủ dọc đường
Ở phần lớn dải đất Việt Nam, người đi bộ không cần mang lương thực nhiều ngày: quán cơm, quán phở, tạp hoá có ở hầu hết các thị trấn, thị tứ. Việc cần làm là biết trước những đoạn vắng, ví dụ các đoạn đường Hồ Chí Minh qua rừng hay những con đèo dài, để mang thêm nước và đồ ăn nhẹ cho nửa ngày hoặc một ngày.
Uống nước đều trong ngày, không đợi khát. Trời nóng thì thêm muối, đường qua nước điện giải. Ăn bữa sáng chắc trước khi đi và nghỉ trưa vào giờ nắng gắt nhất.
Về chỗ ngủ, nhà nghỉ, nhà trọ có ở hầu hết các xã, phường dọc tuyến chính. Khi ở nhà nghỉ, người đi phải đăng ký lưu trú theo quy định, vì vậy luôn mang căn cước. Một số người đi bộ được dân địa phương mời ngủ nhờ; hãy luôn hỏi ý, cảm ơn và nếu được thì gửi lại chút quà.
Bàn chân là phương tiện duy nhất
Với người đi bộ xa, đôi chân giống như con la của đoàn thồ: hỏng chân là dừng chuyến. Những thói quen phổ biến trong giới đi bộ đường dài:
- Cắt móng chân ngắn vừa phải trước chuyến đi.
- Thay tất khi ướt mồ hôi hoặc ướt mưa, giữ chân khô.
- Dán băng ngay khi thấy chỗ nóng rát, đừng đợi thành phồng.
- Tháo giày, kê chân lên cao khi nghỉ trưa.
Với vết phồng lớn, vết thương nhiễm trùng, đau khớp kéo dài hay bất cứ dấu hiệu bất thường nào, hãy tới trạm y tế xã hoặc bệnh viện gần nhất thay vì tự xử lý. Học một lớp sơ cứu có chứng chỉ trước chuyến đi là khoản đầu tư rất đáng.
Người hỗ trợ: đội hậu phương
Có hai kiểu hỗ trợ cho chuyến đi bộ xuyên Việt:
Có xe đi kèm
Một người thân hoặc bạn lái xe máy, ô tô đi trước, chở đồ nặng, đặt chỗ nghỉ, chờ ở điểm hẹn giữa ngày với nước và đồ ăn. Người đi bộ chỉ mang ba lô nhỏ. Cách này giúp đi nhẹ hơn rất nhiều, nhưng người lái xe cũng cần nghỉ ngơi, có lịch và có ngày nghỉ riêng.
Hỗ trợ từ xa
Phổ biến hơn là một người ở nhà theo dõi: biết lịch dự kiến mỗi ngày, nhận tin nhắn báo vị trí buổi sáng và buổi tối, giữ bản chụp giấy tờ, số điện thoại khẩn cấp. Hai bên thống nhất trước: nếu tới một giờ nhất định mà không nhận được tin thì người ở nhà sẽ làm gì, gọi cho ai. Một quy ước đơn giản như vậy có thể quyết định tốc độ cứu giúp khi có chuyện.
Người hậu phương còn là chỗ dựa tinh thần. Những ngày mưa liên tục giữa miền Trung, một cuộc gọi ngắn từ nhà nhiều khi giữ người ta đi tiếp.
Cách làm người hỗ trợ tốt cho người đi xa
- Hỏi lịch và giữ lịch: ghi lại kế hoạch của người đi, đừng chỉ nhớ.
- Đặt giờ báo tin cố định: rõ ràng, đơn giản, cả hai bên đều nhớ.
- Đừng hỏi dồn khi họ mệt: một câu "hôm nay ổn không, cần gì không" là đủ.
- Chuẩn bị sẵn phương án: biết bệnh viện, bến xe gần tuyến đi để hỗ trợ khi họ cần dừng.
- Tôn trọng quyết định dừng: bỏ dở một chuyến đi vì an toàn không phải thất bại.
Muốn đọc thêm, có thể tìm các ghi chép hành trình đi bộ, chạy bộ xuyên Việt mà người đi trước chia sẻ, đọc kỹ phần họ kể về giao thông và chỗ nghỉ. Trước khi đi xa, hãy thử một chuyến ba bốn ngày gần nhà để kiểm tra giày, ba lô và nhịp đi của chính mình.
Câu hỏi thường gặp
Đi bộ xuyên Việt mất bao lâu?
Tuỳ tuyến và sức đi, phần lớn người đi bộ cần khoảng hai đến ba tháng hoặc hơn. Nên tính cả ngày nghỉ, ngày mưa bão và ngày dự phòng thay vì chỉ chia quãng đường cho số km mỗi ngày.
Đi bộ xuyên Việt nên đi mùa nào?
Không có mùa hoàn hảo cho cả nước. Nhiều người chọn xuất phát từ Bắc vào cuối đông hoặc đầu xuân để tránh mùa mưa bão miền Trung, thường tập trung khoảng tháng Chín tới tháng Mười Một.
Đi bộ trên quốc lộ có an toàn không?
Quốc lộ 1 đông xe tải, xe khách nên có nhiều rủi ro. Nên ưu tiên đường song song ít xe, mặc áo phản quang, đi sát mép đường khi không có vỉa hè và tránh đi bộ ban đêm trên đường lớn.
Đi bộ xuyên Việt cần mang theo những gì?
Hai đôi giày đã quen chân, tất, băng dán chống phồng, quần áo nhanh khô, áo mưa, áo phản quang, đèn đầu, túi sơ cứu, điện thoại và sạc dự phòng, căn cước và thẻ bảo hiểm y tế. Ba lô càng nhẹ càng tốt.
Có cần người hỗ trợ khi đi bộ xuyên Việt không?
Rất nên có, ít nhất là một người ở nhà nắm lịch trình và nhận tin báo vị trí mỗi ngày. Nếu có điều kiện, một người đi xe kèm chở đồ và đặt chỗ nghỉ sẽ giúp chuyến đi nhẹ nhàng hơn nhiều.
